Án lệ ở Việt Nam – Luật Á Châu

Hỏi : Xin luật gia giải đáp giúp tôi án lệ là gì ? Ở Việt Nam ta có án lệ nào không? 

Giải đáp : Về vấn đề này, Luật Á Châu xin được giải đáp như sau:

Án lệ là gì?

án lệ là gì?- achaulaw
án lệ là gì?- achaulaw

Án lệ (tiếng Pháp-Jurisprudence) được hiểu là: Đường lối giải thích và áp dụng luật pháp của các tòa án về một điểm pháp lý, đường lối này đã được coi như một tiền lệ, khiến các thẩm phán sau đó có thể noi theo trong các trường hợp tương tự. Nói nôm na, xử theo án lệ là việc tòa cấp dưới vận dụng các phán quyết có từ trước của tòa cấp trên để đưa ra một phán quyết mới tương tự trong một vụ việc tương tự.

Với những nước theo hệ thống pháp luật châu Âu lục địa (hệ thống pháp luật Dân sự – Civil Law), tiêu biểu một số nước như Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản,… Án lệ được xem như một cách giải thích pháp luật. Những bản án này không được xem là luật, không mang tính ràng buộc pháp lý nhưng tòa cấp dưới phải tham khảo, nếu không nguy cơ bị tòa cấp trên sửa án rất cao. Việt Nam cũng là nước theo hệ thống pháp luật châu Âu lục địa nên đã và đang học tập việc áp dụng án lệ của các nước này để áp dụng án lệ ở Việt Nam

Vai trò của án lệ ở Việt Nam

Cơ sở hình thành án lệ chính là những khiếm khuyết của hệ thống pháp luật. Việc ban hành các án lệ nhằm bù đắp những khiếm khuyết này của hệ thống pháp luật, góp phần hoàn thiện và đảm bảo tính hệ thống của hệ thống pháp luật.

Với các nước sử dụng nguồn luật thành văn như Việt Nam thì việc pháp luật không kịp điều chỉnh các vấn đề xã hội mới phát sinh, hay không có quy định pháp luật giải quyết những tranh chấp mới phát sinh trong thực tiễn là điều khó tránh khỏi; việc nghiên cứu và áp dụng án lệ chính là giải pháp cho vấn đề này.

Khi bản án được coi là án mẫu thì Toà án tối cao sẽ chuyển tải đến các Toà án cấp dưới để làm nguồn tham khảo và các Toà án cấp dưới coi đó là những “khuôn mẫu” để xét xử những vụ án tương tự. Từ đó nâng cao hiệu quả xét xử của các Tòa án.

Án lệ được công bố làm phong phú thêm nguồn luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

Án lệ ở Việt Nam

án lệ ở Việt Nam- Achaulaw
án lệ ở Việt Nam- Achaulaw

Khoản 3 Điều 104 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Tòa án nhân dân tối cao thực hiện việc tổng kết thực tiễn xét xử, bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử.” Nghị quyết số 49/NQ-TW ngày 2/6/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2010, xác định: “Tòa án nhân dân  tối cao có nhiệm vụ tổng kết kinh nghiệm xét xử, hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật, phát triển án lệ và xét xử giám đốc thẩm, tái thẩm”. Quy định về nhiệm vụ của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, tại Điểm c khoản 2 Điều 22 Luật Tổ chức TAND năm 2014 ghi rõ: “Lựa chọn quyết định giám đốc thẩm của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật, có tính chuẩn mực của các Tòa án, tổng kết phát triển thành án lệ và công bố án lệ để các Tòa án nghiên cứu, áp dụng trong xét xử;”

Trên cơ sở đó Quyết định 220/QĐ-CA ngày 06 tháng 4 năm 2016 , Quyết định số 698/QĐ-CA ngày 17 tháng 10 năm 2016 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao  đã ban hành tổng cộng 10 án lệ. Chi tiết và nguyên văn các án lệ này có thể xem tại đây

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *